توسعه چابهار و محور شرق در تنگنای مصوبات
توسعه چابهار و توجه به این منطقه راهبردی به عنوان یکی از 14 نقطه منحصر به فرد از نظر اهمیت در جغرافیای جهان، برای نخستین بار در دهه 50 از سوی آمریکایی ها در ایران مد نظر قرار گرفت که بسیاری از برنامه ریزی ها بعدی نیز بر اساس همان راهبردها دنبال شده است.
شروع جنگ تحمیلی و محدود و ناممکن شدن واردات کالا به کشور از طریق جنوب، باعث شد چابهار به عنوان تنها نقطه امن ورود کالا به دروازه ورود کالاهای مورد نیاز از جمله کالاهای اساسی تبدیل شود و از همین روی بود که در عرض شش ماه با نصب اسکله فوق سریع توسط سنگاپوری ها، توسعه بندر شهید بهشتی چابهار عملا کلید خورد.
اما با اتمام جنگ تمام توجه ها به سوی بندر شهید رجایی بوشهر معطوف شد و توسعه بندر چابهار و محور شرق کشور با وجود ایفای نقش ممتاز در هشت سال دفاع مقدس تقریبا به فراموشی سپرده شد.
گرچه نباید تصویب مصوبات گوناگون در مجلس و هیات وزیران در دوره های مختلف از دهه 70 و 80 و ادامه آن در دهه 90 را نادیده گرفت اما باید اذعان کرد باوجود همه این برنامه ریزی ها و تصویب مصوبات گوناگون آنچه هنوز به ثمر نرسیده است توسعه و پیشرفت منطقه و تحقق اهداف برنامه ها است.
مرور برنامه های دولت های گذشته در خصوص فرایند توسعه محور شرق کشور نشاندهنده آن است با وجود آنکه در عمل شاهد تحقق یافتن اهداف برنامه ها نیستیم اما باید اذعان کرد روسای دولت به ویژه اعضای هیات دولت های مختلف تلاش وافری را برای تهیه برنامه های توسعه ای و زیرساختی و همچنین تصویب نامه های مدون و قانونی را در راستای توسعه محور شرق داشته اند.
مصوبات جلسه کمیته کارشناسی شورایعالی توسعه صادرات غیر نفتی (24 مرداد 1385) از جمله این تصویب نامه ها است که اگر هر کدام به تنهایی به سرانجام رسیده بود امروز باید شاهد تحولی شگرف در منطقه می بودیم.
به نظر می رسد حلقه ای مفقوده در به ثمر نرسیدن این تصویب نامه وجود دارد، شاید مشخص نکردن یک سازمان چابک، قوی و تخصصی برای اجرای تحقق اهداف برنامه ها دلیل اصلی تحقق نیافتن برنامه ها باشد.
بر اساس مفاد این تصویب نامه ها معمولا 12 وزارتخانه، سازمان و نهاد دولتی به صورت ستادی و با ریاست معاون رییس جمهور مسوول اجرای برنامه هایی مدون و مشخص شده اند که همین موضوع خود باعث شده است به دلیل مشغله های فراوان و متعدد معاون رییس جمهور و وزیران و سازمان و نهادهای مرتبط در این مصوبات در عمل شاهد تحقق اهداف برنامه ها نباشیم.
تجربه اجرایی در دنیا و ایران نشان داده فعالیت های توسعه ای و اجرایی که فرابخشی و چند وجهی است باید در یک سازمان تخصصی و چابک سازماندهی و مدیریت و نظارت شود تا اهداف برنامه ای به سرانجام برسد وگرنه مصوب و واگذار کردن اجرای برنامه ها به وزارتخانه و سازمان های مرتبط به تنهایی نمی تواند اهداف مورد نظر را تحقق بخشد.
گرچه باید خاطر نشان کرد بهره گیری از مدیران توانمند و متخصص در راس این سازمان چابک و تخصصی شرط موفقیت آن است.
مصوبه توسعه محور شرق در سال 1381 و تصویب نامه محور ترانزیت حمل و نقل کشور و الحاق و توسعه بنادر شهید بهشتی در سال 1384 و دیگر برنامه های توسعه ای از این دست تصویب نامه ها ست که هنوز به سرانجام نرسیده است.
به صورت اختصار مهمترین پروژه ها در زمینه بهسازی شبکه حمل و نقل در جنوب استان سیستان و بلوچستان را احداث جاده ارتباطی ترانزیتی چابهار - نیکشهر به طول 150 کیلومتر در مدت 27 سال، احداث ترمینال مسافری در فرودگاه نظامی کنارک توسط سازمان منطقه آزاد چابهار، نصب پست های آماده اسکله های شهید بهشتی در سال1360 با عمر مفید20 سال و استفاده تاکنون، تعریض اسکله شهید کلانتری و احداث ساختمانهای مربوطه، بهسازی و ترمیم جاده های مواصلاتی چابهار راسک - خاش - زاهدان و چابهار - ایرانشهر - کرمان اشاره کرد که متأسفانه انجام این فعالیتها هیچگاه مزیت های پنهان چابهار را عیان نساخته است.
زمان بسیار طولانی احداث جاده چابهار به نیکشهر و بی فائده ماندن زحمات کشیده شده در پروژه بواسطه عدم راه اندازی مسیر ارتباطی نیکشهر - ایرانشهر نمونه ای بارز در این میان محسوب می شود.
*** برخی از مزیت های چابهار
بر اساس اعلام کارشناسان سازمان ملل متحد در امور حمل و نقل بین المللی از مجموع سه کریدور حمل و نقل جهانی، دو کریدور از ایران می گذرد. در این میان ˈبندر چابهارˈ در منتهی الیه جنوب شرق ایران نقطه عبور جنوبی ترین کریدور شرقی غربی مراودات تجاری جهان است.
این گذرگاه تجارت جهانی از ˈدروازه ابریشمˈ در چین آغاز و قلب اقتصاد آن کشور یعنی استان کانتون را تغذیه کرده و به پهنه آسیای جنوب شرقی می پیوندد.
این مسیر اقتصادی تجاری پس از آن به هندوستان رسیده و به بزرگترین محور شرقی غربی آن کشور پهناور تبدیل می شود.
این کریدور پس از پوشش مهمترین شهرهای ناحیه مانند کلکته، ناکپور، جایپور، حصیرآباد، کراچی و بن قاسم در نهایت به چابهار می رسد.
بر این اساس چابهار یکی از چهار راههای کریدور جنوبی تجارت جهانی محسوب می شود. چهارراهی که دو کریدور دیگر یعنی دو شاخه راه آهن سریع السیر بین المللی ابریشم را به جنوب پیوند می دهد.
در این میان ˈمناطق آزادˈ نیز به عنوان پنجره ای برای همگامی و پیوند با اقتصاد کشورها و اقتصاد جهانی، ایجاد رشد و تحول در صادرات و بهره مندی از سرمایه های داخلی و خارجی و همچنین دستیابی به اهداف توسعه اقتصادی، ایجاد و افزایش اشتغال و انتقال فناوری طراحی شده اند.
تجربیات جهانی موید آن است که دولتها در تامین منابع مالی جهت ایجاد زیرساختها و تاسیسات زیربنایی در مناطق آزاد به منظور هموار کردن بستر مناسب فعالیتهای اقتصادی برای مشارکت بخش خصوصی صاحب نقش هستند.
در همین راستا منطقه آزاد چابهار با توجه به جایگاه ویژه در بعد ملی به عنوان راهکار ˈتوسعه محور شرقˈ و در بعد فراملی به عنوان ˈپل ارتباطی با کشورهای آسیای میانه و جنوب شرق آسیا در طراحی سیاستهای کلان اقتصادی جایگاه جدی تری را طلب می کند.
ˈ احمد خرم ˈ مشاور رییس جمهور وقت و عضو هیات مدیره منطقه آزاد تجاری صنعتی چابهار در زمان حاضر در همان مقطع اظهار کرده بود که 25 سال است می خواهیم محور شرق را توسعه دهیم تا هزینه های امنیتی که هر روز افزایش پیدا می کند را کم کنیم . هر سرمایه گذاری که در محور شرق کنیم با یک ضریب بالاتر از یک ؛ از خسارت های امنیتی اجتماعی فارغ می شویم.
به اعتقاد وی محور اول فعال شدن شرق کشور و افزایش ظرفیت ترانزیت از طریق این خطه است، غیر از بازرگانی داخلی، مسئله صادرات مجدد نیز مهم است . ... تا یارانه در شرق کشور ندهید سرمایه گذار نمی آید . ما در جلسات ترانزیتی بر روی محوری شدن ترانزیت تاکید داریم و اگر وزارت راه و شهرسازی نیز توسعه چابهار و یا محور شرق را در دستور قرار ندهد مسئله ای حل نخواهد شد.
به نظر می رسد امروز نه تنها در منطقه شرق کشور و به ویژه منطقه آزاد چابهار توسعه ای را شاهد نبوده ایم بلکه انحراف از مسیر توسعه و اهداف مناطق آزاد به امری بدیهی و بیت الغزل اظهارات عالی ترین مقام های کشور تبدیل شده است و امیدواریم در دولت تدبیر و امید با کاربستی دقیق و کارشناسی، شاهد شتاب یافتن برنامه ها و رسیدن به جایگاه ممتاز راهبردی، اقتصادی و سیاسی منطقه جوب شرق کشور در معادلات کشوری و فرامنطقه ای باشیم.
http://www3.sb.irna.ir/fa/News/80951121/اقتصادی/توسعه_چابهار_و_محور_شرق_در_تنگنای_مصوبات
کد خبر: 80951121 (3713105) | تاریخ خبر: 23/09/1392 | ساعت: 20:27|



